Nr 3

山下白雨

Ulewa pod szczytem

Zobacz dzieła

Seria
Trzydzieści sześć widoków góry Fuji
(富嶽三十六景, Fugaku Sanjurokkei)

Tytuł drzeworytu
Ulewa pod szczytem
(山下白雨, Sanka Hakuu)

Autor
Katsushika Hokusai
(葛飾北斎)

Ulewa pod szczytem to jedno z najsłynniejszych dzieł serii Trzydzieści sześć widoków góry Fuji (冨嶽三十六景, Fugaku Sanjurokkei). Katsushika Hokusai stworzył ten zbiór 46 drzeworytów – swoje dzieło życia. To ukiyo-e wymienia się wśród trzech najwybitniejszych prac serii, obok dzieł Pod falą u wybrzeży Kanagawy (神奈川沖浪裏, Kanagawa Oki Nami Ura) oraz Południowy wiatr, pogodne niebo (凱風快晴, Gaifu Kaisei).

Czerwona Fuji

Południowy wiatr, pogodne niebo

Czarna Fuji

Ulewa pod szczytem

Podczas gdy Południowy wiatr, pogodne niebo nosi przydomek Czerwona Fuji, Ulewa pod szczytem nazywana jest Czarną Fuji, a niektórzy uważają, że oba dzieła można traktować jako parę.
Mimo podobnej kompozycji, w której góra została przedstawiona symbolicznie, Czarna Fuji sprawia uderzająco odmienne wrażenie niż Czerwona Fuji.
Czym się od siebie różnią? Przyjrzyjmy się bliżej.

Co oznacza tytuł?

Sanka (山下) to wyrażenie opisujące obszar poniżej góry lub u jej podnóża.
Hakuu (白雨) oznacza wieczorne przelotne deszcze lub nagłe ulewy.

Gdzie znajduje się to miejsce?

Niemal wszystkie spośród 46 tytułów serii Trzydzieści sześć widoków góry Fuji zawierają nazwy miejsc; jednak dwa dzieła – Południowy wiatr, pogodne niebo oraz Ulewa pod szczytem – nie wskazują, gdzie rozgrywają się przedstawione sceny, dlatego trudno ustalić ich dokładne położenie. Nadal nie wiadomo, skąd obserwowano ten widok.

Najważniejsze elementy

1. Dlaczego nie narysowano deszczu?

Dlaczego Hokusai nie narysował samego deszczu, choć tytuł sugeruje ulewę?
Patrząc na tę scenę, można się zastanawiać, dlaczego podnóże góry Fuji jest czarne jak smoła. Ma to sugerować niepogodę.

Góra Fuji, wznosząca się na wysokość 3 776 metrów, jest najwyższym szczytem Japonii.
Wierzchołek góruje wysoko nad chmurami deszczowymi, więc deszcz nigdy do niego nie dociera, nawet jeśli poniżej pada.
Deszcz nie jest więc wyraźnie przedstawiony, ale widzowie mogą dostrzec, że szczyt góry pozostaje niezmieniony, podczas gdy partie okryte chmurami są ciemne.
Łatwo wyobrazić sobie, że u podnóża pada deszcz, choć na obrazie nie narysowano samych kropli.

2. Pioruny i chmury kłębiaste

Na niebie piętrzą się wielkie, puszyste chmury kłębiaste, a czarne chmury deszczowe okrywają górę Fuji do połowy jej zboczy. Ostre linie biegnące w dół po boku obrazu przedstawiają błyskawice.

Gdy następnie spojrzymy na szczyt góry, zobaczymy pogodne, słoneczne niebo bez jednej chmurki.

Ta scena ukazuje potęgę i wspaniałość natury poprzez wizerunek góry Fuji. Hokusai tworzy znakomite zestawienie szczytu, który pozostaje niezmienny bez względu na pogodę, z podnóżem góry, które w zależności od pogody ukazuje wiele różnych oblicz.

3. Hokusai – perspektywa i wyobraźnia

Choć Hokusai żył w czasach, gdy nie było samolotów, kompozycja tego drzeworytu sugeruje, że mistrz ukiyo-e zastosował perspektywę z lotu ptaka. Widać wyraźnie, że Hokusai miał niezwykle twórczą wyobraźnię i potrafił po mistrzowsku przedstawić dramatyczny krajobraz.